ریزش موی سکه‌ای یا آلوپسی آره‌آتا یکی از شایع‌ترین انواع ریزش مو با منشأ خودایمنی است. در این نوع ریزش مو، سیستم ایمنی به اشتباه به فولیکول‌های سالم حمله می‌کند و باعث توقف ناگهانی رشد موها می‌شود. نتیجه این حمله، ایجاد لکه‌های گرد یا بیضی شکل کاملاً خالی از مو روی پوست سر، ریش، ابرو یا مژه‌هاست؛ لکه‌هایی که ظاهری صاف و بدون التهاب دارند و معمولاً طی چند روز تا چند هفته ایجاد می‌شوند.

شدت این بیماری در افراد مختلف متفاوت است؛ گاهی تنها یک ناحیه کوچک درگیر می‌شود و گاهی ریزش در چند نقطه یا حتی بخش زیادی از سر اتفاق می‌افتد. برخی بیماران خارش خفیف، ریزش ناگهانی حجم زیاد مو و در درصدی از موارد تغییرات نقطه‌ای روی ناخن‌ها را تجربه می‌کنند. اگرچه بیماری دردناک نیست، اما اثر روحی و روانی آن می‌تواند بسیار عمیق باشد.

علت ریزش موی سکه‌ای؛ چرا سیستم ایمنی به فولیکول‌ها حمله می‌کند؟

عامل اصلی این بیماری، عملکرد غیرطبیعی سیستم ایمنی است، اما دلیل اینکه چرا این واکنش رخ می‌دهد هنوز به طور کامل مشخص نشده. با این حال، چند عامل مهم احتمال ابتلا را افزایش می‌دهند:

۱. ژنتیک و سابقه خانوادگی

اگر یکی از اعضای نزدیک خانواده به ریزش سکه‌ای مبتلا بوده باشد، احتمال بروز آن در سایر افراد خانواده بیشتر خواهد بود. برخی ژن‌ها بدن را نسبت به اختلالات خودایمنی حساس‌تر می‌کنند.

۲. بیماری‌های خودایمنی

افراد مبتلا به بیماری‌هایی مثل:

• ویتیلیگو

• لوپوس

• تیروئید خودایمنی

• پسوریازیس

• دیابت نوع ۱

• آرتریت روماتوئید

بیشتر در معرض آلوپسی آره‌آتا هستند.

۳. بیماری‌های آلرژیک

وجود حساسیت‌هایی مانند آسم، تب یونجه و اگزمای آتوپیک می‌تواند زمینه بروز بیماری را تقویت کند.

۴. کمبودها و عوامل محیطی

• کمبود ویتامین D

• کمبود آهن

• اختلالات هورمونی

• عفونت‌های ویروسی

• استرس شدید یا ناگهانی

این عوامل می‌توانند محرک شروع یا تشدید ریزش باشند.

ریزش موی سکه‌ای قابل درمان است؟

بله، در بسیاری از افراد فولیکول‌ها سالم می‌مانند و توانایی رشد مجدد مو وجود دارد. حتی در مواردی، بدون هیچ درمانی موها طی چند ماه دوباره ظاهر می‌شوند. اما بسته به شدت، سن و محل درگیری، نیاز به درمان متفاوت است و معمولاً پزشک از یک یا چند روش درمانی استفاده می‌کند.

روش‌های درمان ریزش موی سکه‌ای

۱. نظارت و عدم درمان در موارد خفیف

اگر تنها یکی دو لکه کوچک وجود داشته باشد، پزشک ممکن است فقط نظارت را توصیه کند. در کودکان این حالت بسیار شایع است و موها اغلب به صورت خودبه‌خودی رشد می‌کنند.

۲. کورتیکواستروئیدهای موضعی

پماد یا کرم‌های استروئیدی با کاهش التهاب اطراف فولیکول به رشد مجدد مو کمک می‌کنند. این روش بیشتر برای کودکان یا زمانی که تزریق امکان‌پذیر نیست، کاربرد دارد.

برای افزایش اثر دارو می‌توان از درمارولر یا میکرونیدلینگ ملایم استفاده کرد تا نفوذ دارو بهتر انجام شود.

۳. تزریق کورتیکواستروئید داخل ضایعه

این روش یکی از مؤثرترین درمان‌هاست. داروهای استروئیدی مانند تریامسینولون مستقیماً داخل ناحیه خالی تزریق می‌شود و معمولاً بعد از ۴–۸ هفته موها شروع به رشد می‌کنند. درمان هر ۴ تا ۶ هفته تکرار می‌شود.

۴. ماینوکسیدیل موضعی

ماینوکسیدیل جریان خون فولیکول‌ها را افزایش می‌دهد و رشد موهای جدید را تحریک می‌کند. اثربخشی آن زمانی بهتر است که همراه با درمان‌های دیگر مثل تزریق یا داروهای JAK استفاده شود.

در بعضی کلینیک‌ها ماینوکسیدیل از طریق مزوتراپی نیز تزریق می‌شود.

۵. ایمونوتراپی موضعی (DPCP)

برای موارد متوسط تا شدید آلوپسی استفاده می‌شود. پزشک مواد حساسیت‌زا را روی پوست سر قرار می‌دهد تا یک واکنش آلرژیک کنترل‌شده ایجاد شود. این واکنش سیستم ایمنی را از فولیکول‌ها منحرف می‌کند. درمان به‌صورت هفتگی انجام می‌شود.

۶. مزوتراپی و کوکتل‌های تخصصی

در کنار درمان‌های دارویی، استفاده از کوکتل‌های حاوی مواد تقویت‌کننده، ویتامین‌ها و پپتیدها به احیای فولیکول‌ها کمک می‌کند. از بهترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• کوکتل ضد ریزش کلینیکر

• کوکتل رشد مو ام‌دی

• کوکتل F-HAIR فیوژن

• کوکتل تقویتی ویونسا

این کوکتل‌ها معمولاً در جلسات منظم مزوتراپی استفاده می‌شوند.

روش‌های خانگی مفید برای کنترل ریزش سکه‌ای

روش‌های خانگی جای درمان پزشکی را نمی‌گیرند، اما در روند بهبود بسیار کمک‌کننده‌اند:

✔ مدیریت استرس

انجام مدیتیشن، یوگا، پیاده‌روی یا فعالیت‌های آرام‌بخش می‌تواند شدت بیماری را کاهش دهد.

✔ تغذیه مناسب

مصرف ویتامین D، آهن، امگا ۳، ویتامین‌های گروه B و غذاهای ضدالتهاب به سلامت فولیکول‌ها کمک می‌کند.

✔ پرهیز از مواد شیمیایی

رنگ موی قوی، دکلره و محصولات آسیب‌زا ممکن است ریزش را بدتر کنند.

✔ استفاده از وسایل پوششی

پودرهای حجم‌دهنده، روسری، کلاه‌گیس یا اسپری‌های پوشاننده باعث بهبود ظاهر و افزایش اعتماد به نفس می‌شوند.

ریزش موی سکه‌ای در زنان؛ چرا گاهی شدیدتر دیده می‌شود؟

اگرچه الگوی بیماری در زنان مشابه مردان است، اما موارد زیر می‌توانند شدت و طول مدت آن را تحت تأثیر قرار دهند:

• تغییرات هورمونی در دوران قاعدگی، بارداری یا یائسگی

• حساسیت روانی بیشتر نسبت به ظاهر مو

• استرس‌های شدید روزانه و تغییرات متابولیک

درمان‌های رایج در زنان شامل:

• تزریق داخل ضایعه

• ماینوکسیدیل موضعی

• ایمونوتراپی

• داروهای مهارکننده JAK

• فتوتراپی

• PRP

• مزوتراپی

ترکیب دو یا چند روش معمولاً بهترین نتیجه را می‌دهد.

جمع‌بندی

ریزش موی سکه‌ای یک بیماری خودایمنی قابل کنترل است. فولیکول‌های مو معمولاً از بین نمی‌روند و در بسیاری از بیماران رشد مجدد اتفاق می‌افتد. شناخت علت‌ها، مراجعه به‌موقع به متخصص پوست و انتخاب یک درمان شخصی‌سازی‌شده می‌تواند شانس بهبودی کامل را افزایش دهد.